Пра курсы
ГАРАДЫ :

| Тэма: Эканоміка

01.10.2014
ТЭОРЫЯ І ПРАКТЫКА МОВЫ Безэквівалентная лексіка

Безэквівалентная лексіка

powerpoint70 СПАМПУЙЦЕ ПРЭЗЕНТАЦЫЮ POWER POINT
word70 СПАМПУЙЦЕ РАЗДАТКУ Ў WORD

Як па-руску сказаць адным словам шуфляда, шуфлядка? А ніяк, толькі “выдвижной ящик в столе, в комоде”. А шыба? Гэта “стекло, вставленное в оконную раму”. Вырай?  У першым значэнні гэта “тёплые страны, куда летят зимовать перелетные птицы”; а ў другім – “стая перелетных птиц”.

Гэтыя беларускія словы не маюць у мове-суседцы аднаслоўнага адпаведніка, а могуць быць патлумачаны толькі апісальна, пры дапамозе некалькіх словаў. Ці вось яшчэ адзін прыклад беларуска-ангельскай безэквівалентнай лексікі: сіні і блакітны ў беларускай мове маюць адпаведнікі “dark blue” i “light blue” ў ангельскай, а слова суткі перакладаецца выразам “24 hours”.Такую лексіку ў мове прынята называць безэквівалентнай, а адсутнасць аднаслоўнага адпаведніка ў іншай мове – лексічнай лакунай.

Ці шмат такіх словаў маем мы ў нашай мове? Пра што сведчыць гэтая з’ява?

Ірына Шкраба сабрала беларускую безэквівалентную лексіку (у дачыненні да рускай) у слоўнік пад назвай “Самабытнае слова” (Менск, 1994). Такіх словаў у слоўніку набралася ажно пад тысячу.

Безэквівалентная лексіка падзяляецца на наступныя тыпы:

Такім чынам, безэквівалентная лексіка – гэта тое ўнікальнае, што не проста адрознівае слоўнікавы склад моваў розных народаў, але і ў пэўнай ступені адлюстроўвае іх нацыянальны менталітэт як сукупнасць культурных, эмацыйных і псіхічных асаблівасцяў, а часта і гістарычныя сувязі з іншымі народамі і мовамі.

Заданне

УВАГА! Каб пабачыць слушныя варыянты адказаў, вылучыце поле справа курсорам.

Дайце беларускія адпаведнікі наступных рускіх выразаў:

Большое здание – гмах < Правільны адказ схаваны тут (вылучыце курсорам). Ніжэй – тое самае.

Резиновые сапоги – гумовікі

Анютины глазки – браткі

Жена дяди – дзядзіна

В позапрошлом году, 2 года назад – пазалетась

В этом году – сёлета

Коллективная помощь, работа сообща – талака

Опуститься на колени – укленчыць

Майский жук – хрушч

Стать больше – пабольшаць

Курган, в котором по народному поверью похоронены легендарные богатыри – валатоўка

Человек, которым помыкают, командуют – папіхач

Дочь ткача – ткачоўна

Охотно съедаемый – ядкі

Становиться более подвижным, оживленным – жвавець

Полевой, луговой цветок – краска

Видеть во сне – сніць

Кузнечное дело – кавальства

Слабый, надорвавшийся на работе человек; сломанная вещь – зломак

Замужняя женщина – кабета

Тихий шум – пошум

Водить компанию – хаўрусаваць, хаўруснічаць

Главный въезд во двор, город, усадьбу, на завод и др. в виде двустворчатых, крытых сверху ворот – брама

Мериться силами – дужацца

Делить пополам – палавініць

Стеклянная банка – слоік

Партнёр — menu.by
Партнёр — Кафэ “Грай”
Партнёры — Кісларод
Партнёр — Цэнтр Кола
Партнёр — Сувеніры пра Беларусь
Партнёры — Трэці Сектар
Партнёр — Падароск
Партнёр — Будзьма
Партнёр — Viapol
Партнёр А-100
Кнігарня Логвінаў
Партнёр — Velcom па-беларуску
Партнёр — Лятучы ўніверсітэт
Партнёр — Галерэя Ў
Інфапартнёр — kniharnia.by
Інфапартнёр — Новы час
Інфа-партнёр — Разам
Інфа-партнёр knihi.by
Інфа-партнёр tuzin.fm
Інфапартнёры — ЭўраБеларусь
Інфапартнёры — Радыё Рацыя
Інфапартнёры — Нашыя Дзеткі
Інфапартнёр — Белсат