Пра курсы
ГАРАДЫ :

| Тэма: Журналістыка

03.03.2015
ДАЛУЧАЙЦЕСЯ! Мова Нанова перакладае бестселер! (Частка 6)

Народны пераклад знакамітай кнігі Андрэя Жвалеўскага і Яўгеніі Пастэрнак “Час заўжды добры”.

Сябры! “Мова Нанова” працягвае акцыю — перакладаем разам бестселер!

Беларускія пісьменнікі Андрэй Жвалеўскі і Яўгенія Пастэрнак выдалі супольна шмат кніг, але самай паспяховай аказалася кніга “Время всегда хорошее” — яе наклад перавысіў 70 тысяч асобнікаў.

Цяпер аўтары хочуць, каб твор пабачыў свет і па-беларуску. Спадар Андрэй сам выканаў пераклад, але вырашыў выставіць яго на “народнае абмеркаванне”, бо прызнаецца, што ведае беларускую мову недасканала.

Штотыдзень мы будзем вывешваць па адной частцы — і просім вас узяць самы гарачы ўдзел у абмеркаванні. Для зручнасці абзацы пранумараваныя. Пакідайце каментары на ўзор: “У абзацы 16 слова “…” лепш замяніць на слова “…”

Для зручнасці мы зрабілі на галоўнай старонцы сайта банер у правым слупку — “Мова Нанова перакладае бестселер”. Туды будуць вывешвацца ўсе часткі перакладу.

Калі акцыя ўдасца і пераклад будзе даведзены да ладу, аўтары гатовыя перадаць бясплатна аўтарскія правы на выданне беларускай версіі бестселера.

А вось, што даслаў у якасці прадмовы да праекта сам Андрэй Жвалеўскі.

Жвалеўскі / Пастэрнак

Андрэй Жвалеўскі і Яўгенія Пастэрнак — пісьменнікі, якія нарадзіліся і жывуць у Беларусі, але пішуць на рускай. Большая частка іх кніг выдаецца ў Расіі, там жа і разыходзяцца наклады, там жывуць амаль што ўсе іх чытачы, там пісьменнік Жвалеўскі/Пастэрнак атрымоўвае літаратурныя прэміі. Гэта крыўдна, у першую чаргу, самім Андрэю і Яўгеніі. Спрабавалі друкавацца ў беларускіх выдавецтвах, але і на роднай зямлі кніжкі выходзяць толькі на рускай мове. Пакуль што існуе адзіны пераклад на беларускую — аповесць “Гімназія № 13” выйшла ў часопісе “Маладосць”.

Таму пісьменнікі вырашылі самі перакласці самую вядомую і “тытулаваную” сваю кнігу — “Время всегда хорошее”. Але гэта можа адбыцца толькі пры падтрымцы ўсіх, хто добра валодае мовай.

Коратка пра аўтараў: разам пішуць з 2004 года, за гэты час выйшла 14 кніг агульным накладам каля 700 000. Самыя паспяховыя кніжкі напісаныя для падлеткаў. Лаўрэаты і фіналісты прэмій “Заветная мечта”, «Книгуру», «Алые паруса», «Алиса», імя В. Крапівіна, імя С. Міхалкова і г.д.

zhva2

О проекте / Аб праекце

Паважаныя сябры!

Я беларус, але, як і большасць сучасных беларусаў, дрэнна валодаю роднай моваю. Непрыемна.

А еще я писатель, так что для меня плохое владение инструментом — профессиональный позор.

Таму я вырашыў правесці эксперымент: перакласці на беларускую ўласную кнігу “Время всегда хорошее”. Яна напісаная ў сааўтарстве з Яўгеніяй Пастэрнак, але Жэня пакуль на такую рызыку, як аўтыразаваны пераклад, не адважваецца.

Но сам я не справлюсь. Не хватает чувства языка. Не хватает языковой практики. Поможете мне?

Работаць прапаную так: я перакладаю пэўны кавалак тэксту і выкладаю на сайце. Вы чытаеце, робіце заўвагі, адказваеце на пытанні. На сайце ж мы усё абмяркоўваем, і я прымаю канчатковае рашэнне.

Буду благодарен за любые, самые жесткие комментарии, но еще раз повторяю: окончательное решение остается только за мной. Без обид. Дело в том, что текст придется редактировать, он слегка морально устарел.

Напрыклад, калі мы пісалі кніжку ў 2008 годзе, уводзілі таямнічыя прылады пад назваю “комики”. Але сёння ўжо відавочна, что ніякіх “комиков” няма, а ёсць смартфоны ды планшэты. Асобныя моманты проста трэба ўдакладніць, “прычасаць” па літаратурных прычынах.

Проект предполагается полностью бесплатный. И переводчик, и его добровольные помощники денег не получат. Зато белорусские подростки получат еще одну книгу из их жизни, а не из жизни партизан и «мужыкоў-беларусаў».

Калі ж нехта пажадае выдаць гэты пераклад на паперы — калі ласка, але з афіцыйнай згоды аўтараў кнігі. Але і ў гэтым выпадку за пераклад плаціць не прыйдзецца.

Надеюсь на помощь и беспощадную критику.

Ваш

Андрэй Жвалеўскі

 

Витя, 11 апреля 1980 года (Часть 6)

Віця, 11 красавіка 1980 года (Частка 6)

 

1. Назавтра была суббота, и я почувствовал, что заболеваю. У меня всегда так: в начале недели начинает что-то ныть внутри, к пятнице вечером ломается, в субботу я заболеваю, а к вечеру воскресенья прихожу в себя. 1. Наступным днём была субота, і я зразумеў, што захворваю. У меня заўжды так: з пачатку тыдня пачынае нешта нудзець усярэдзіне, у пятніцу ўвечары ламаецца, у суботу я захворваю, а ўвечары нядзелі ачуньваю.
2. – Вот какой дисциплинированный организм! – смеется папа. – Только в выходные болеет! 2. – Вось які дысціплінаваны арганізм! – смяецца тата. – Толькі ў выхадны хварэе!
3. На самом деле только в выходные болеть и надо. Какой смысл валяться в постели в рабочий день? Никто чаю с малиной не сделает, никто не пожалеет, никто температуру не померяет. Вот хорошо Женьке, у него теперь бабушка дома живет. Болей – не хочу. 3. Насамрэч толькі ў выхадныя хварэць і трэба. Які сэнс валяцца ў ложыку ў прцоўны дзень? Ніхто гарбаты з малінаю не падасць, ніхто не паспачувае, ніхто тэмпературу не памерае. Вось добра Женьку, у яго зараз бабуля дома жыве. Хварэй хоць год запар.
4. Вспомнил Женькину бабушку, и захотелось заболеть, не дожидаясь завтра. Я несколько раз кашлянул, попросил маму потрогать мой лоб – без толку. Никакой температуры или ангины пока не наблюдалось. Пришлось идти в школу. 4. Успомніў Жэнькаву бабулю, і захацелася захварэць, не чакаючы заўтра. Я пару разоў кашлянуў, папрасіў маму дакрануцца да майго ілба – нічгоа. Аніякай тэмпературы ці ангіны пакуль не назіралася. Прыйшлося ісці ў школу.
5. Все пять уроков я отсидел тихо, как мышь под метлой. Женька как верный друг и сосед по парте пытался меня развеселить, но получалось еще хуже. Даже когда он очень ловко засветил Ирке Воронько жеваной бумагой за шиворот, я не оценил. 5. Усе пяць урокаў я прасядзеў ціха, нібы мыш пад венікам. Жэнька як верны сябар і сусед па парце спрабаваў мяне развесяліць, але атрымоўвалася яшчэ горш. Нават калі ён вельмі дакладна пацэліў Ірцы Варанько жованай паперкаю за каўнер, я не ацаніў.
6. А ведь Ирка как раз стояла у доски, бумажка закатилась ей между лопаток, и она очень смешно дергалась, разозлив математицу. 6. Хаця Ірка як раз стаяла у дошцы, паперка закацілася ёй паміж лапатак, і яна вельмі смешна курчылася, раззлаваўшы матэматіцу.
7. – Ты чего? – спросил Женька на большой перемене, когда я отказался идти в буфет есть булочки с изюмом. 7. – Ты чаго? – запытаўся Жэнька на вялікім перапынку, калі я адмовіўся ісці ў буфет есці булачкі з разынкамі.
8. – Так… Просто… 8. – Так… Нічога…
9. – Так просто на носу короста! 9. – Так проста на носе кароста!
10. Архипыч смотрел на меня победно, но я насупился еще больше. Мне все казалось, что вот-вот появится старшая пионервожатая или завучиха и начнет пилить Женьку. 10. Архіп глядзеў на мяне пераможна, але я насупіўся яшчэ больш. Мне ўсё здавалася, што вось-вось прыйдзе старэйшая піянерважатая ці завучыха і пачне пілаваць Жэньку.
11. Только к концу пятого урока начал расслабляться, даже рассказал Архипычу очень смешной анекдот про Чапаева. Он аж согнулся пополам, чтобы не хохотать в голос. Залез почти под парту и хрюкал оттуда. Я, глядя на него, тоже принялся хрюкать. Классуха выгнала нас обоих успокоиться в коридор… 11. Толькі напрыканцы пятага ўроку пачаў расслабляцца, нават расказаў Архіпу вельмі смешны анекдот пра Чапаева. Ён аж сагнуўся напалам, каб не рагатаць у голас. Забраўся амаль пад парту і рохкаў адтуль. Я, гледзячы на яго, таксама пачаў рохкаць. Класуха выставіла нас абодвух супакоіцца ў калідор…
12. Короче, все складывалось как нельзя лучше. Я уже начал верить, что Васса и Танечка махнули рукой на всю эту историю. На них ведь целая школа, что им какой-то Женька со своим пирогом! 12. Карацей кажучы, усё атрымоўвалася як нельга лепш. Я ўжо пачаў верыць, што Тамерлан і Танечка махнулі рукою на ўсю гэтую гісторыю. На іх жа цэлая школа, што ім нейкі Жэнька са сваім пірагом!
13. Но радовался я рано. Когда прозвонил звонок, мы с Женькой вернулись в класс, но не успели собрать портфели, как появилась Васса в сопровождении вожатки. Они решительно загнали назад всех, кто уже успел выйти, и объявили, что сейчас состоится внеплановый классный час. Классуха очень удивилась, но промолчала. 13. Але радаваўся я рана. Калі празвінеў званок, мы з Жэнькам вянуліся ў клас, але не паспелі сабраць партфелі, як з’явілася Тамерлан у суправаджэнні важаткі. Яны рашуча загналі назад усіх, хто паспеў выйсці, і аб’явілі, што зараз адбудзецца пазапланавая класная гадзіна. Класуха здзівілася, але прамаўчала.
14. Мы расселись. Все недоуменно таращились на завучиху, и только я знал, что сейчас будет. Знал – и все-таки повторял про себя: «Только не это! Только не это!» 14. Мы расселіся. Усе неўразумела вылупіліся на завучыху, і толькі я ведаў, што зараз будзе. Ведаў – і ўсё ж такі паўтараў пра сябе: “Толькі не гэта! Толькі не гэта!”
15. Случилось именно «это». Васса стальным голосом сообщила, что в классе произошло ЧП, о котором сейчас расскажет председатель совета отряда. Я подошел к доске на ватных ногах, развернулся к классу и, старательно глядя на шкафы в конце кабинета, произнес: 15. Адбылося менавіта “гэта”. Тамерлан сталёвым голасам абвесціла, што ў класе адбылося НЗ, пра якое зараз раскажа старшыня рады атрада. Я падайшоў да дошцы на ватовых нагах, павярнуўся да класа і, старанна гледзячы на шафы ў глыбіне кабінету, вымавіў:
16. – Недавно пионер нашего отряда… 16. – Нядаўна піянер нашага атрада…
17. Тут я забуксовал, потому что вдруг забыл Женькину фамилию. Не мог же я сказать «Женька» или «Архипыч»! На помощь пришла Танечка: 17. Тут я забуксаваў, таму што раптам забыўся Жэнькава прозвішча. Не мог жа я сказаць “Жэнька” ці “Архіп”! На дапамогу прыйшла Танечка:
18. – Евгений Архипов… 18. – Яўген Архіпаў.
19. Я продолжил буксовать, потому что теперь не мог понять, кто такой Евгений Архипов. 19. Я працягваў буксаваць, таму што зараз не мог зразумець, хто такі Яўген Архіпаў.
20. – Продолжай, Шевченко, – лязгнула Васса, и я тут же снялся с тормоза. 20. – Далей, Шаўчэнка, – ляснула Тамерлан, і я адразу зняўся з тормазу.
21. Старательно рассказал все то, что должен был рассказать: про кулич, про бабушку и про религиозные праздники, которые пионерам праздновать стыдно. Старался повторять буквально все фразы, которые вчера мне диктовали в кабинете завуча. 21. Старанна расказаў усё то, што мусіў расказаць: пра куліч, пра бабулю і пра рэлігійныя святы, якія піянерам святкаваць сорамна. Імкнуўся паўтараць даслоўна ўсе фразы, якія ўчора мне дыктавалі ў кабінеце завуча.
22. Кажется, не ошибся, потому что, когда заговорила Танечка, в ее голосе слышалось одобрение: 22. Здаецца, не памыліўся, таму што, калі пачала гаварыць Танечка, у яе голасе чулася адабрэнне:
23. – Вот видите, ребята, это вопиющий случай. И очень хорошо, что вы все его осуждаете. 23. – Бачыце, дзеці, гэта абуральны выпадак. І вельмі добра, што вы шсе яго асуджваеце.
24. Она выждала паузу. Класс молчал. Конечно, все осуждали, но еще больше все ждали, когда их наконец отпустят домой. 24. Яна вытрымала паўзу. Клас маўчаў. Вядома, усе асуджвалі, але яшчэ больш усе чакалі, калі іх нарэшце адпусцяць дахаты.
25. – Я думаю, – продолжила вожатая, – что и Женя сам осознал, как нехорошо он поступил. Архипов, выйди к доске! 25. – Я думаю, – працягвала важатая, – што і Жэня сам зразумеў, як недобра ён зрабіў. Архіпаў, выйдзі да дошкі!
26. Женька вышел к доске как-то странно, словно вдруг стал деревянным. И стал не рядом со мной, в центре, а как-то с краю. Мы стояли перед классом, как пионеры-герои перед фашистами: Васса, Танечка, я и Архипыч. 26. Жэнька выйшаў да дошкі неяк дзіўна, нібы раптам здзервянеў. І стаў не побач са мною, у цэнтры, а недзе збоку. Мы стаялі перад класа, як піянеры-героі перад фашыстамі: Тамерлан, Танечка, я і Архіп.
27. – Ну, Архипов, – сказала Танечка, – что ты скажешь по этому поводу? 27. – Ну, Архіпаў, – сказала Танечка, – што ты скажаш з гэтай нагоды?
28. Женька молчал. 28. Жэнька маўчаў.
29. – Ты ведь осуждаешь свою бабушку, правда? – подсказала Танечка. 29. – Ты ж асуджваеш сваю бабулю, так? – падказала Танечка.
30. – Не осуждаю! – неожиданно громко ответил Архипыч. 30. – Не асуджваю! – нечаканна громка адказаў Архіп.
31. – То есть как – не осуждаешь? – в голосе вожатки появились панические нотки. 31. – То бок як – не асуджваеш? – у голасе важаткі з’явіліся панічныя ноткі
32. Васса почуяла это и вступила в бой сама. 32. Тамерлан учула гэта і пайшла ў бой сама.
33. – Она ведь пыталась отравить вас ядом религии! Конечно, ты осуждаешь старую… не очень умную женщину. 33. – Яна ж спрабавала атруціць вас ядам рэлігіі! Вядома, ты асуджваеш старую… не вельмі разумную кабету.
34. – Сами вы… старая женщина! 34. – Самі вы… старая кабета!
35. Стало тихо-тихо. 35. Стала ціха-ціха.
36. Я покосился на Вассу и вожатку. Они смотрели на Архипыча, как будто ждали продолжения. Или наоборот, ждали, что сейчас проснутся. Я бросил взгляд на Женьку и только теперь увидел, какое у него выражение лица. Пожалуй, только он из нас четверых и был похож на пионера-героя: губы сжаты, смотрит прямо в глаза Вассе… И кулаки тоже сжаты. Ему еще по гранате в каждую руку – вообще Марат Казей. 36. Я кінуў погляд на Тамерлан і важатку. Яны глядзелі на Архіпа, як быццам чакалі працягу. Ці наадварот, чакалі, што цяпер прачнуцца. Я зірнуў на Жэньку і толькі зараз убачыў, які ў яго выраз твару. Мабыць, толькі ён з нас чацвярых і быў падобны на піянера-героя: вусны сціснуты, глядзіць проста ў вочы Тамерлан… І кулакі таксама сціснуты. Яму яшчэ па гранаце ў кожную руку – зусім Марат Казей.
37. Женька подождал немного, но никто больше не произнес ни слова. Тогда он все той же деревянной походкой вернулся на место, взял портфель и вышел из класса. 37. Жэнька пачакаў яшчэ трохі, але ніхто больш не вымавіў ні слова. Тады ён усё той жа здзервянелай паходкай вернуўся на месца, узяў партфель і выйшаў з класа.
38. – Так, – сказала завучиха. 38. – Так, – сказала завучыха.
39. Если до этого было тихо, то теперь стало вообще беззвучно. Как будто воздух превратился в прозрачную, но плотную вату. Все ждали, что Васса разразится гневной речью, но она сказала тихо: 39. Калі да гэтага было ціха, то зараз стала зусім бязгучна. Як быццам паветра ператварылася ў празрыстую, але шчыльную вату. Усё чакалі, што Васа грымне гнеўнай гаворкай, але яна сказала спакойна:
40. – Все свободны. Шевченко, останься. 40. – Усе могуць пайсці. Шаўчэнка, застанься.
41. Когда все разошлись (в полном молчании, как будто оно к ним прилипло), Васса сказала классной: 41. Калі ўсе разышліся (у поўным маўчанні, якое да ніх быццам прыліпла), Тамерлан сказала класнай:
42. – Архипова нужно исключать. 42. – Архіпава трэба выключаць.
43. – Из школы? – деловито спросила Танечка. 43. – З школы? – дзелавіта запытала Танечка.
44. – Для начала – из пионеров. 44. – Спачатку – з піянераў.
45. – Тамара Васильевна, – вдруг сказала классная, – я бы хотела с вами поговорить. 45. – Тамара Русланаўна, – раптам сказала класная, – ці можна з вамі пагаварыць?
46. Только теперь я обратил внимание на классуху. Наташа Алексеевна у нас молодая, всего два года как из института, но нормальная. И «пару» влепить может, и «неуд» за поведение, но всегда дает шанс исправить. И всегда очень спокойная. 46. Толькі цяпер я звярнуў увагу на класуху. Наташа Аляксееўна ў нас маладая, только два гады як з інстытута, але нармальная. І “пару” уляпіць можа, і “незад” за паводзіны, але заўсёды дае шанц выправіць. І заўсёды вельмі спакойная.
47. Сейчас Наташа спокойной не была – сидела и кусала губы. 47. Зараз Наташа спакойнай не была – сядзела і кусала вусны.
48. – Говорите. 48. – Гаварыце.
49. – Если можно, не в присутствии Вити. 49. – Калі можна, не ў прысутнасці Віці.
50. – Шевченко, подожди пока в коридоре. 50. – Шаўчэнка, пачакай у калідоры.
51. Я с радостью подчинился. Уселся с ногами на подоконник, хотя это в нашей школе строжайше запрещено. Наверное, мне нужно было сделать что-то запрещенное, чтобы хоть немного успокоиться. Сидел, успокаивался и прислушивался к голосам из кабинета. Сначала голоса были спокойные и ровные. Как будто в настольный теннис играют: Васса «Бух» – Наташа «Тук-тук». Но потом что-то случилось, и разговор пошел на повышенных тонах. Это было странно. То есть Васса частенько говорила на повышенных тонах, Танечка вообще любила покричать, но чтобы классная повысила голос… За год с ней этого не случалось ни разу. 51. Я з радасцю падпарадкаваўся. Усеўся з нагамі на падваконнік, хоць гэта ў нашай школе найстрога забаронена. Напэўна, мне трэба было зрабіць штосьці забароненае, каб хоць трохі супакоіцца. Сядзеў, супакойваўся і прыслухоўваўся да галасоў з кабінета. Спачатку галасы былі спакойныя і роўныя. Як быццам у настольны тэніс гуляюць: Тамерлан «Бух» – Наташа «Тук-тук». Але потым штосьці здарылася, і гутарка пайшла на падвышаных тонах. Гэта было дзіўна. То бок Тамерлан часцяком казала на падвышаных тонах, Танечка наогул любіла пакрычаць, але каб класная падвысіла голас… За год з ёй гэтага не адбылося аніразу.
52. Теперь это напоминало перестрелку. Васса бухала редко, но мощно, как пушка, Наташа лупила часто, как пулемет. Танечка иногда вякала что-то, словно гранату кидала. Кинет – ив укрытие. 52. Цяпер гэта нагадвала перастрэлку. Тамерлан бухала рэдка, але гулка, як гармата, Наташа лупіла густа, нібы кулямёт.Танечка часам вякала нешта, быццам гранату кідала. Кіне – і ў укрыццё.
53. Я начал различать отдельные слова, а к концу даже целую фразу классной: 53. Я пачаў чуць асобныя словы, а ў канцы нават цэлую фразу класнай:
54. – Вы же жизнь мальчику ломаете! 54. – Вы жыцце хлопчыку ламаеце!
55. И в ответ: 55. І ў адказ:
56. – Прекратите истерику, Наталия Алексеевна! 56. – Спыніце істэрыку, Наталія Аляксееўна!
57. После этого громкость разговора сразу упала, и очень скоро меня позвали в класс. 57. Пасля гэтага гутарка адразу сцішылася, і хутка меня паклікалі ў клас.
58. Наташа сидела за своим столом, вся в красных пятнах, и упорно смотрела в окно. 58. Наташа сядзела за сваім сталом, уся ў чырвоных плямах, і ўпарта глядзела ў акно.
59. Васса тоже слегка раскраснелась, а Танечка почему-то напомнила мне шакала Табаки из любимого мультика. 59. Тамерлан таксама крыху расчырванелася, а Танечка чамусці нагадвала мне шакала Табакі з любімага мульціка.
60. – Витя, – как ни в чем не бывало произнесла завуч, – в понедельник проведешь пионерское собрание. 60. – Віця, – як ніколі нічога вымавіла завуч, – у панядзелак правядзеш піянерскі збор.
61. Я кивнул. 61. Я кіўнуў.
62. – Тема собрания – исключение из пионеров Архипова. 62. – Тэма збора – выключэнне з піянераў Архіпава.
63. Я кивнул. 63. Я кіўнуў.
64. – Обеспечь, пожалуйста, полную явку. 64. – Забяспеч, калі ласка, поўную яўку.
65. Я кивнул. 65. Я кіўнуў.
66. – Иди. 66. – Ідзі.
67. Я в очередной раз кивнул, забрал портфель и вышел. 67. Я ў чарговы раз кіўнуў, узяў партфель і выйшаў.
68. Меня опять начало подташнивать. 68. Мне ізноў стала млосна.
Партнёр — menu.by
Партнёр — Кафэ “Грай”
Партнёры — Кісларод
Партнёр — Цэнтр Кола
Партнёр — Сувеніры пра Беларусь
Партнёры — Трэці Сектар
Партнёр — Падароск
Партнёр — Будзьма
Партнёр — Viapol
Партнёр А-100
Кнігарня Логвінаў
Партнёр — Velcom па-беларуску
Партнёр — Лятучы ўніверсітэт
Партнёр — Галерэя Ў
Інфапартнёр — kniharnia.by
Інфапартнёр — Новы час
Інфа-партнёр — Разам
Інфа-партнёр knihi.by
Інфа-партнёр tuzin.fm
Інфапартнёры — ЭўраБеларусь
Інфапартнёры — Радыё Рацыя
Інфапартнёры — Нашыя Дзеткі
Інфапартнёр — Белсат