Пра курсы
ГАРАДЫ :


13.05.2019
Выпуск 168. Мова пісьменнікаў 1920 — ХГГ.

Ганна Севярынец – госця чарговага выдання праграмы Глеба Лабадзенкі ды Алесі Літвіноўскай «Мова Нанова». Настаўніца – вядомая блогерка, а таксама пісьменніца і даследчыца, якая вывучае літаратуру міжваеннага перыяду. Пра што будзе яе новая кніга, якія каштоўнасці захаваў архіў Пятра Глебкі, а таксама чым мова 1920-х гадоў адрознівалася ад сучаснай, спадарыня Ганна распавядае ў праграме.

1920-ыя гады былі спрыяльным перыядам для развіцця беларускай літаратуры. Выдавацца беларускім паэтам і пісьменнікам, у адрозненні ад сучасных, было ў тыя часы даволі лёгка: прыкладам, літаратурна-мастацкі часопіс «Маладняк» меў сваё ўласнае выдавецтва, яго фінансавала дзяржава. А калі пісьменнік Уладзімір Дубоўка распрацаваў новы алфавіт з адмысловымі беларускімі знакамі для -дж- і -дз-, грошы на адліўку форм вылучыў сам кіраўнік БССР, Мікалай Галадзед.

Госця праграмы захапляецца мовай міжваеннага перыяду, якая была натуральнай, прынесенай з жывога жыцця, не вывучанай па кніжках, не адноўленай у падручніках.

«Гэта была літаратура, якую будавалі менавіта тыя людзі, для якіх гэта было сапраўднаю справай жыцця – несці сваю мову, тое, што яны атрымалі з маленства», – дзеліцца Ганна Севярынец.

Чалавек, які бегаў пад дажджом, але застаўся сухім

Новая кніга, над якой працуе спадарыня Ганна – «Вакол Пятра Глебкі» – вырасла з архіву знакамітага пісьменніка. Паводле аўтаркі, архіў Глебкі ўнікальны тым, што самога пісьменніка ніводнага разу не арыштавалі, не кажучы пра тое, каб ён пацярпеў ці паехаў у высылку.

«Ён быў чалавекам, які бегаў паміж струменьчыкамі дажджу, але застаўся сухім», – распавядае спадарыня Ганна.

Дзякуючы гэтаму ў архіве Пятра Фёдаравіча захаваўся вялікі эпісталярый рэпрэсаваных пісьменнікаў. У той час, як, напрыклад, усе паперы арыштаваных Тодара Кляшторнага ці Юлія Таўбіна былі знішчаныя.

Паказанні абвінавачаных – моўны скарб

Пасля кароткага перыяду беларусізацыі пад канец 1920-ых гадоў – на пачатку 1930-ых пачаліся сталінскія антыбеларускія рэпрэсіі. Даследчыца адзначае, што каштоўнымі крыніцамі для вывучэння мовы гэтага перыяду з’яўляюцца паказанні абвінавачаных, якія напачатку яны пісалі ўласнаруч.

«Шмат у якіх паказаннях ідзе жывая гутарка, неафіцыйная, калі яны горача і адчайна даводзілі ці то сваю невінаватасць, ці правату. Гэта моўны скарб», – захапляецца госця праграмы.

Партнёр — menu.by
Партнёр — Кафэ “Грай”
Партнёры — Кісларод
Партнёр — Цэнтр Кола
Партнёр — Сувеніры пра Беларусь
Партнёры — Трэці Сектар
Партнёр — Падароск
Партнёр — Будзьма
Партнёр — Viapol
Партнёр А-100
Кнігарня Логвінаў
Партнёр — Velcom па-беларуску
Партнёр — Лятучы ўніверсітэт
Партнёр — Галерэя Ў
Інфапартнёр — kniharnia.by
Інфапартнёр — Новы час
Інфапартнёр — СВАЕ.БЕЛ
Інфа-партнёр — Разам
Інфа-партнёр knihi.by
Інфа-партнёр tuzin.fm
Інфапартнёры — ЭўраБеларусь
Інфапартнёры — Радыё Рацыя
Інфапартнёры — Нашыя Дзеткі
Інфапартнёр — Белсат