Пра курсы
ГАРАДЫ :


09.04.2015
ГРАМАТЫКА Вымаўленне і правапіс спалучэнняў зычных (2 частка)

6. Пераход д, т перад ч, ц у доўгія чч і цц на стыку марфем. Не перадаецца на пісьме.

вымаўленне         напісанне                 праверка

паЧчыстую              паДчыстую           прыстаўкі на – д пішуцца нязменна;

золаЦца                     золаТца                 для вызначэння літары ў корані трэба 

                                                                  падабраць   аднакаранёвыя словы.

7. Пераход спалучэнняў зычных:

тс, чс, цс, ксц норма вымаўлення, і норма правапісу)                      

вымаўленне         =      напісанне

 танкісЦкі                  (ад танкіст + ск) і

 мастаЦтва               (ад мастак + ств) а

 

Выключэнне: словы неславянскага паходжання (Мазамбік → мазамбікскі, узбек → узбекскі).

 

с → ц (норма вымаўлення, але не перадаецца на пісьме)

вымаўленне                          напісанне

гараЦкі                                   гараДскі

ірланЦкі                                 ірланДскі

сс, гс, хс, жс, шс → с (норма вымаўлення, якая замацавалася на пісьме)

вымаўленне         =      напісанне

   матроСкі                   (ад матрос + ск) і

   птаСтва                    (ад птах + ств) а

 

Выключэнне: у геаграфічных назвах і назвах народаў захоўваюцца спалучэнні гс, хс, жс, шс (Карабах → карабахскі, вараг → варажскі, Старыя Дарогі → старадарожскі). Наяўнасць жа чаргавання г/ж вызначаецца па слоўніку (Пецярбург → пецярбургскі, Прага → пражскі).

зс → с (вымаўляецца, але не перадаецца на пісьме)

вымаўленне                         напісанне

  сілеСкі                                 сілеЗскі (ад Сілезія + ск)

8. Спалучэнне “зычны + санорны” ў канцы слова. Некаторыя запазычанні заканчваюцца неўласцівым для беларускай мовы спалучэннем –тр, -др, -бр, -бль, -кл. У жывым маўленні паміж гэтымі зычнымі ўзнікае беглы а. Гэтая з’ява не перадаецца на пісьме.

вымаўленне                     напісанне

сіДАР                                       сіДР

меТАР                                     меТР

АляксанДАР                         АляксанДР

Заданне 1. Утварыць словы. Каб пабачыць правільныя адказы, вылучыце поле справа ад задання курсорам:

Горад+ск = гарадскі

Француз+ск = французскі

Каўказ+ск = каўказскі

Сілезія+ск = сілезскі

Асветнік+ск = асветніцкі

Беласток+ск = беластоцкі

Нью-Ёрк+ск = нью-ёркскі

Бангкок+ск = бангкокскі

Узбек+ск = узбекскі

Пінск+ск = пінскі

Глуск+ск = глускі

Новасібірск+ск = новасібірскі

Адвакат+ск = адвакацкі

Лабарант+ск = лабаранцкі

Інтэлігент+ск =інтэлігенцкі

Брэст+ск = брэсцкі

Ткач+ск = ткацкі

Скрыпач + ск = скрыпацкі

Казах+ск = казахскі

Цюрых+ск = цюрыхскі

Шах+ск = шахскі

Пецярбург+ск = пецярбургскі

Парыж+ск = парыжскі

Прага+ск = пражскі

Латыш+ск = латышскі

Швед+ск = шведскі

Невук + ств =невуцтва

Палессе+ск = палескі

Манах+ств = манаства

Гаага+ск = гаагскі

Заданне 2. Прачытайце правільна словы. Каб пабачыць правільныя адказы, вылучыце поле справа ад задання курсорам:

чытачцы — [чытаццы]

падчапіць —  [паччапіць] 

карытца — [карыцца]

сціплы — [сьціплы]

не хоча падказваць — [ня хоча патказаць]

сядзьце — [сяцьце]

падцяжкі — [пацьцяшкі]

падчыкільгаць — [паччыкільгаць] (кульгаць)

падчэпка — [паччэпка]

схіліцца — [схіліцца]

згінацца — [згінацца]

сцішышся — [сьцішысься]

сходка — [схотка]

схільнасць — [схільнасьць]

разлятайка — [разьлятайка]

дакладчык — [даклаччык]

песня — [песьня]

лётчык — [лёччык]

у ручцы — [у руццы]

сад — [сат]

падчытаць — [паччытаць]

грузчык — [грушчык]

бясшэрсны — [бяшшэрсны]

бязмежны — [бязьмежны]

гарадскі — [гарацкі]

падчарка — [паччарка]

шведскі — [швецкі]

адшумець — [ачшумець]

адсыпаць — [ацсыпаць]

не хлусіш — [ня хлусіш]

раз-пораз — [рас-порас]

на рэчцы — [на рэццы]

Суражчына — [Сурашчына]

складчына — [склаччына]

расшпілены — [рашпіліны]

падснежнік — [пацьсьнежнік]

рэзкі — [рэскі]

расчапіць — [рашчапіць] (раз’яднаць)

расшчапіць — [рашчапіць] (раскалоць)

узлез — [узьлес]


 

Партнёр — menu.by
Партнёр — Кафэ “Грай”
Партнёры — Кісларод
Партнёр — Цэнтр Кола
Партнёр — Сувеніры пра Беларусь
Партнёры — Трэці Сектар
Партнёр — Падароск
Партнёр — Будзьма
Партнёр — Viapol
Партнёр А-100
Кнігарня Логвінаў
Партнёр — Velcom па-беларуску
Партнёр — Лятучы ўніверсітэт
Партнёр — Галерэя Ў
Інфапартнёр — kniharnia.by
Інфапартнёр — Новы час
Інфапартнёр — СВАЕ.БЕЛ
Інфа-партнёр — Разам
Інфа-партнёр knihi.by
Інфа-партнёр tuzin.fm
Інфапартнёры — ЭўраБеларусь
Інфапартнёры — Радыё Рацыя
Інфапартнёры — Нашыя Дзеткі
Інфапартнёр — Белсат